Duinherstelwerk op Goeree

September 2011 begint Natuurmonumenten aan duinherstelwerk op Goeree.
Deze winter wordt dan gewerkt aan het duin rond de vuurtoren. In de winter van 2013 naar 2014 volgt het duin bij strand Noord. In totaal gaat het om zo’n 30 hectare. Het werk bestaat uit verwijderen van struweel en maaiwerk. Doel is terugkeer van het oorspronkelijke en gevarieerde duinlandschap.

Bos als eindstadium

Laat in ons land een gebied aan de natuur over en uiteindelijk vormt zich daar bos. Dat is in natuurtermen gezegd het eind van de successie. Ooit was ons land één groot bosgebied ofwel Holland. Er zijn echter plaatsen waar de omstandigheden zo wisselend zijn –we spreken dan van milieudynamiek- waar bos weinig kans krijgt. De kust is hier een goed voorbeeld van. Gebieden die onder invloed staan van zout getij bijvoorbeeld, of waar de wind vrij spel heeft in samenhang met uit zee opgestoven zout. Of gebieden waar dieren een grote invloed hebben op de vegetatie. Het duingebied is zo’n plaats waar zoute wind, samen met invloed van duizenden gravende en knagende konijnen voorkwamen dat zich er aaneengesloten bos vormde. Uitgebreide stuifplaatsen wisselen daar af met stukken struweel en duingraslanden.
Een oogstrelend landschap dat zich onder invloed van al die genoemde factoren constant verjongt.

De ommezwaai

Er is de laatste eeuw enorm veel veranderd in het duin. Uit angst voor grote verstuivingen en uit hoofde van kustverdediging zijn veel duingebieden door de mens vastgelegd. Struiken en bomen kregen een kans en werden zelfs plaatselijk aangeplant. Het eens in onnoemelijke aantallen aanwezige konijn kreeg te maken met twee ziekten; myxomatose en VHS. De stand van het konijn is daardoor volledig ingestort. Er resteert misschien nog maar 2% van de ooit zo grote populatie. Door luchtvervuiling bevindt zich de meststof stikstof in de lucht; deze daalt met regen op het duin neer. De hierdoor sneller en massaler groeiende struiken en bomen luwen vervolgens de wind nog meer. Er treedt een zichzelf versterkend proces op.

Gevolg is het verdwijnen van het oorspronkelijke open en gevarieerde duinlandschap. En uiteraard de daarvan afhankelijke typische flora en fauna. We mogen trouwens niet vergeten dat ook de aantrekkelijkheid van het duin voor de recreant sterk inboet door deze ontwikkeling.

Ingrijpen?

Vrijwel alle duinbeheerders in ons land zijn of worden met dit dilemma geconfronteerd. Wat doen we? Laten we de natuur (die in het duin zo sterk door de mens is beïnvloed en daardoor verandert) haar gang gaan? We raken dan wel levensgemeenschappen kwijt die uiterst waardevol zijn. Bovendien verdwijnt een ecologische verbindingszone voor flora en fauna die bij klimaatverandering geen kant op kan. En als we goed kijken naar doelstellingen van Natura2000 zijn duinbeheerders zelfs verplicht om deze levensgemeenschap in stand te houden.
Natuurmonumenten is beheerder van grote delen van de Duinen van Goeree en Voornes Duin.

Zij heeft de keuze gemaakt om de successie terug te dringen en in te grijpen. Maai-zuigcombinaties gaan de lichte struwelen verwijderen en met een bosklepel volgen de groter uitgegroeide struiken en bomen. Het materiaal wordt middels vrachtwagens afgevoerd.

Zorgvuldig

Het werk is uitgebreid en zeer zorgvuldig voorbereid door medewerkers van Natuurmonumenten. Waardevolle stukken struweel worden gespaard. Ook tijdens de uitvoering wordt de aannemer van het werk begeleid. En uiteraard wordt het gebied na gereedkomen gevolgd door monitoring van flora en fauna. Om te voorkomen dat het gebied weer snel overgroeit zal regelmatig worden gemaaid en plaatselijk kan begrazing met runderen een hulpmiddel zijn.

Gelukkig heeft Natuurmonumenten al enige ervaring met duinherstel. Op Goeree is enige jaren geleden duinherstel gepleegd in de Kwade Hoek door de zogenaamde bunker- en muntvalleien met elkaar te verbinden. Op Voorne zijn in 2005 het Panweg-gebied en in 2007 het Vogelpoelgebied aangepakt. De resultaten zijn bemoedigend en de kennis komt van pas bij de huidige herstelwerkzaamheden.

Geld en informatie

Het duinherstel op Goeree en Voorne wordt mogelijk gemaakt door een grote Europese subsidie via LIFE en geld van Provincie Zuid-Holland. Natuurmonumenten zelf draagt een klein deel bij. Natuurmonumenten had ook graag op Schouwen aan duinherstel gewerkt, bijvoorbeeld om de in het Zeepe oprukkende Amerikaanse vogelkers een halt toe te roepen.

Helaas, de bezuinigingsdrift van het huidige kabinet heeft er toe geleid dat dit werk –voorlopig- niet doorgaat.

Om bewoners en geïnteresseerden te informeren heeft Natuurmonumenten onder anderen een speciale, éénmalige natuurkrant gemaakt over het duinherstel op Goeree (en ook een aparte op Voorne). Deze krant is half augustus in de duinstreek op Goeree verspreid. U kunt de krant ook als pdf downloaden van de website: www.natuurmonumenten.nl/duinherstelgoeree

Ted C.J.Sluijter